Urlop dla poratowania zdrowia dla różnych grup zawodowych
Urlop dla poratowania zdrowia to specjalny rodzaj urlopu, z którego pracownik może skorzystać w przypadku konieczności zrezygnowania z pracy wskutek choroby. Wbrew niektórym przekonaniom dotyczy on nie tylko nauczycieli, którzy korzystają z niego najczęściej. Dotyczy on pracowników pracujących w warunkach szkodliwych dla zdrowia. W Polsce taki urlop jest płatny i przysługuje, poza grupą nauczycielską, sędziom, prokuratorom, kuratorom zawodowym, kontrolerom NIK, górnikom, pracownikom naukowym, pracownikom PIP oraz strażakom PSP. Każda grupa zawodowa ma swoje własne warunki skorzystania z takiego urlopu. Nie są one uregulowane kodeksem pracy, a przepisami szczegółowymi, branżowymi.
Aby móc skorzystać z urlopu zdrowotnego, pracownik musi przedstawić odpowiedni dokument potwierdzający jego stan zdrowia oraz złożyć pisemny wniosek u swojego pracodawcy. Ważne jest, aby podczas trwania urlopu pracownik skupił się na regeneracji sił i powrocie do pełni zdrowia. Pracodawca zobowiązany jest do udzielenia pracownikowi urlopu zdrowotnego, zgodnie z przepisami prawa oraz po uzyskaniu opinii lekarza medycyny pracy.
Urlop dla poratowania zdrowia dla nauczycieli
Urlop dla poratowania zdrowia jest udzielany nauczycielom zgodnie z zapisami Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie orzekania o potrzebie udzielania nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia.
Nauczyciel może wykorzystać urlop na leczenie choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub choroby, do której mogą przyczyniać się czynniki szkodliwe ze środowiska jego pracy. Leczenie choroby może być uzdrowiskowe lub rehabilitacyjne. W przypadku potrzeby udzielenia nauczycielowi urlopu, decyzję podejmuje dyrektor szkoły po otrzymaniu opinii lekarskiej. Nauczyciel ma prawo do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia.
Warunki ubiegania się o urlop dla poratowania zdrowia dla nauczyciela?
Nauczyciel składa pisemny wniosek o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia z powodu choroby, a dyrektor szkoły może wydać skierowanie na badanie lekarskie do lekarza medycyny pracy.
Nauczyciel może wnioskować o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia na podstawie orzeczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność wzięcia takiego urlopu ze względu na stan zdrowia. Urlop ten przysługuje nauczycielowi, który nieprzerwanie pracował co najmniej 7 lat w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 etatu. Dyrektor szkoły może udzielić takiego urlopu nauczycielowi, jeśli warunki wykonywania pracy odgrywają istotną rolę w wystąpieniu choroby zawodowej lub choroby spowodowanej pracą. Wniosek o urlop zdrowotny można również złożyć podczas usprawiedliwionej nieobecności w pracy.
Orzeczenie lekarza medycyny pracy.
Orzeczenie lekarza medycyny pracy jest dokumentem kluczowym w procesie ubiegania się o urlop zdrowotny. Lekarz medycyny pracy podejmuje decyzję na podstawie wyników badań pracownika, dokumentacji medycznej oraz opinii komisji lekarskich, jak również znajomości czynników środowiska pracy w jakim pracuje pracownik. Orzeczenie określa czas potrzebny pracownikowi na leczenie. W przypadku braku zgody nauczyciela lub dyrektora z orzeczeniem lekarza medycyny pracy, zarówno pracownik jak i pracodawca mają prawo złożyć pisemne odwołanie od orzeczenia lekarskiego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy w ciągu 14 dni od otrzymania orzeczenia z medycyny pracy.
Jeśli nauczyciel otrzymał od lekarza POZ skierowanie na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową, wówczas proces ubiegania się o taki urlop przebiega bez orzeczenia lekarza medycyny pracy. Takie skierowanie wymaga potwierdzenia przez NFZ, a następnie nauczyciel występuje do dyrektora szkoły z wnioskiem o urlop.
Kiedy nauczyciel ma prawo do urlopu dla poratowania zdrowia?
W momencie, gdy nauczyciel czuje się chory i niezdolny do wykonywania swoich obowiązków, powinien niezwłocznie zgłosić ten fakt dyrektorowi szkoły i przedstawić zaświadczenie lekarskie. Nauczyciel może skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia nawet jeśli nie wykorzystał jeszcze wszystkich dni urlopu przysługujących mu zgodnie z prawem. W takiej sytuacji konieczne jest jednak uzasadnienie i potwierdzenie medyczne potrzeby wzięcia tego urlopu. Nauczyciel ma prawo do urlopu dla poratowania zdrowia w przypadku, gdy jego stan zdrowia wymaga leczenia lub rekonwalescencji. Zgodnie z Kartą Nauczyciela nauczycielowi przysługuje taki urlop gdy jest on zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu nieprzerwanie co najmniej 7 lat w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, dyrektor szkoły udziela urlopu dla poratowania zdrowia:
1) w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia:
a) choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub
b) choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę, lub
2) na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową
– w wymiarze nieprzekraczającym jednorazowo roku.
Okres siedmioletniej pracy w szkole, o którym mowa w przepisach, uważa się za nieprzerwany, jeżeli nauczyciel podjął zatrudnienie w szkole nie później niż w ciągu 3 miesięcy po ustaniu poprzedniego stosunku pracy w tej samej lub innej szkole. Okres siedmioletniej pracy w szkole, uzasadniający prawo do urlopu, powinien przypadać bezpośrednio przed datą rozpoczęcia urlopu dla poratowania zdrowia. Wymóg siedmioletniego okresu pracy w szkole dotyczy udzielenia pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia.
W przypadku udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w wymiarze dłuższym niż 30 dni, nauczyciel podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku.
W okresie przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy lub podjąć innej działalności zarobkowej. W przypadku stwierdzenia, że w okresie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel podejmuje inny stosunek pracy lub inną działalność zarobkową, dyrektor szkoły odwołuje nauczyciela z urlopu, określając termin, w którym nauczyciel obowiązany jest do powrotu do pracy.
Jakie są przesłanki udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia?
Istnieją konkretne przesłanki, które mogą skłonić pracodawcę do udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia. Jedną z nich jest konieczność oddania pracownikowi czasu na regenerację sił po okresie intensywnej pracy i wskutek choroby. Warto również zapobiec dalszemu pogorszeniu stanu zdrowia pracownika, dlatego udzielenie urlopu może być konieczne dla zapewnienia mu odpowiedniego czasu na odpoczynek i leczenie. Dodatkowo zgodnie z przepisami prawa pracy, pracodawca ma obowiązek dbać o zdrowie swoich pracowników. Jakie są przypadki, gdy można odwołać nauczyciela z urlopu dla poratowania zdrowia.
Czy istnieje możliwość udzielania kolejnych urlopów dla poratowania zdrowia nauczycielowi?
Decyzję o udzieleniu kolejnego urlopu ze względu na stan zdrowia nauczyciela podejmuje pracodawca, czyli szkoła. Jeśli nauczyciel zostanie zwolniony z pracy wskutek choroby przez lekarza, to może skorzystać z urlopu zdrowotnego. Po zakończeniu takiego urlopu i powrocie do pracy, jeśli sytuacja zdrowotna nauczyciela nadal będzie wymagała dłuższej rekonwalescencji, możliwe jest ponowne wystąpienie o udzielenie urlopu. Pracodawca może ponownie przyznać nauczycielowi urlop zdrowotny, jeśli uzna to za niezbędne.
Nauczycielowi można udzielić kolejnego urlopu dla poratowania zdrowia nie wcześniej niż po upływie roku od dnia zakończenia poprzedniego urlopu dla poratowania zdrowia. Łączny wymiar urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela w okresie całego zatrudnienia nie może przekraczać 3 lat.
Urlop dla poratowania zdrowia dla nauczycieli akademickich
Nauczycielowi akademickiemu przysługuje urlop na innych warunkach niż nauczycielowi szkoły podstawowej i średniej. Przysługuje mu prawo do płatnego urlopu, gdy nie ukończył 65 roku życia, był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy przez co najmniej 10 lat na uczelni. Urlopu dla poratowania zdrowia udziela się na podstawie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego, że stan zdrowia wymaga powstrzymania się od pracy, oraz określającego zalecone leczenie i czas potrzebny na jego przeprowadzenie. Orzeczenie lekarskie wydaje lekarz posiadający uprawnienia do wykonywania badań profilaktycznych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 229 § 8 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, wykonujący działalność w jednostce służby medycyny pracy, z którą uczelnia zawarła umowę. Lekarz przeprowadza badanie lekarskie na podstawie skierowania wydanego przez rektora na wniosek nauczyciela akademickiego.
Łączny wymiar urlopu dla poratowania zdrowia w całym okresie zatrudnienia nauczyciela akademickiego nie może przekroczyć 3 lat. O kolejny urlop nauczyciel akademicki będzie mógł wnioskować po 3 latach od zakończenia poprzedniego. W trakcie trwania urlopu dla poratowania zdrowia akademik musi powstrzymać się od pracy zarobkowej.
Urlop dla poratowania zdrowia w innych zawodach niż nauczyciel
Urlop dla poratowania zdrowia udzielany jest również w innych zawodach niż nauczyciel. Wymiar urlopu dla poratowania zdrowia zazwyczaj nie może przekroczyć 6 miesięcy. Przysługuje on pracownikowi, który nie może wykonywać pracy ze względu na konieczność leczenia lub rehabilitacji w związku ze stanem zdrowia. Oczywiście, aby skorzystać z tego rodzaju urlopu, konieczne jest przedstawienie odpowiedniej dokumentacji medycznej potwierdzającej potrzebę udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Może to być na przykład zaświadczenie lekarskie o konieczności przebywania na urlopie dla poratowania w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia lub rehabilitacji.
Pracownik zobowiązany jest do poinformowania pracodawcy o udzieleniu urlopu dla poratowania zdrowia nie później niż na trzy dni przed dniem jego rozpoczęcia. Dodatkowo, pracownik ma obowiązek dostarczyć pracodawcy zaświadczenie lekarskie potwierdzające zdolność do pracy w dniu zakończenia urlopu. W przypadku, gdy zakończenie poprzedniego urlopu dla poratowania zdrowia jest przewidziane na dzień wolny od pracy, należy poinformować pracodawcę o zapotrzebowaniu na kolejny urlop na piśmie.
Urlop dla poratowania zdrowia dla górników
Urlop dla poratowania zdrowia dla górników wynika z Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa tak zwana Karta Górnika. § 16 tego Rozporządzenia mówi, że pracownik górnictwa:
1) zatrudniony w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych,
2) który uległ wypadkowi przy pracy,
3) który jest zagrożony albo nabył chorobę zawodową w związku z wykonywaniem pracy zawodowej,
4) który jest zagrożony albo nabył chorobę pozostającą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami pracy,
ma prawo do płatnego urlopu zdrowotnego na leczenie sanatoryjne lub wczasy profilaktyczno-lecznicze, jeżeli społeczny zakład służby zdrowia sprawujący opiekę lekarską nad zdrowiem pracownika wyda orzeczenie o potrzebie leczenia sanatoryjnego lub korzystania z wczasów profilaktyczno-leczniczych.
Urlop dla poratowania zdrowia dla prokuratorów
Ustawa Prawo o prokuraturze zawiera informacje w art. 116, że Prokurator Krajowy może udzielić prokuratorowi płatnego urlopu dla poratowania zdrowia. Urlop dla poratowania zdrowia nie może przekraczać 6 miesięcy i nie może być udzielony, jeżeli prokurator nie wykonywał czynności przez okres roku z powodu choroby.
W okresie nieobecności w pracy z powodu choroby prokurator otrzymuje 80% wynagrodzenia, nie dłużej jednak niż przez okres roku. Do okresu tego wlicza się okresy poprzedniej przerwy w pełnieniu służby z powodu choroby lub płatnego urlopu dla poratowania zdrowia, jeżeli okres czynnej służby nie przekroczył 30 dni. Po upływie roku w okresie nieobecności w pracy z powodu choroby prokurator otrzymuje 50% wynagrodzenia.
Jeżeli nieobecność prokuratora w pracy nastąpiła z powodu:
1) wypadku przy pracy albo w drodze do pracy lub z pracy,
2) choroby przypadającej w okresie ciąży,
3) choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami wykonywania czynności prokuratora,
4) choroby spowodowanej przez inną osobę w wyniku popełnienia przez nią umyślnego czynu zabronionego, w związku z wykonywaniem czynności prokuratora, stwierdzonego orzeczeniem wydanym przez uprawniony organ,
– prokurator zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia, nie dłużej jednak niż przez okres roku.
W razie ujawnienia u prokuratora choroby, co do której zachodzi podejrzenie, że powstała w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami wykonywania czynności prokuratora, prokurator bezpośrednio przełożony kieruje prokuratora do lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z urzędu lub na wniosek prokuratora. Od orzeczenia lekarza orzecznika prokuratorowi przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia.
Za chorobę powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami wykonywania czynności prokuratora uznaje się chorobę spowodowaną działaniem czynników szkodliwych występujących w miejscu wykonywania czynności prokuratora.
Koszty badania i wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika oraz komisję lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokrywa Skarb Państwa ze środków pozostających w dyspozycji Prokuratora Generalnego.
Urlop dla poratowania zdrowia dla strażaków
Udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia strażakowi reguluje przede wszystkim Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1940) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy.
Procedura przyznania urlopu dla poratowania zdrowia strażakowi zaczyna się od złożenia przez strażaka wniosku o taki urlop. Wniosek ten musi zawierać uzasadnienie oraz załączone orzeczenie lekarskie wskazujące na konieczność udzielenia takiego urlopu. Strażak musi uzyskać orzeczenie lekarskie stwierdzające, że jego stan zdrowia wymaga przerwy w służbie dla poratowania zdrowia. Orzeczenie to wystawia lekarz medycyny pracy lub inny uprawniony lekarz, który przeprowadził badania lekarskie strażaka.
Przełożony strażaka ocenia wniosek oraz załączone orzeczenie lekarskie. Może również zasięgnąć opinii lekarza specjalisty lub komisji lekarskiej, jeśli uzna to za konieczne.
Na podstawie wniosku oraz załączonego orzeczenia lekarskiego, przełożony podejmuje decyzję o udzieleniu urlopu. Decyzja ta musi być wydana na piśmie. W Rozporządzeniu MSWiA w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopów strażakom PSP § 21
stanowi : „W celu przeprowadzenia zaleconego strażakowi leczenia przełożony uprawniony do mianowania (powołania), na wniosek właściwej miejscowo komisji lekarskiej podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, udziela płatnego urlopu zdrowotnego. Komisja lekarska określa wymiar urlopu zdrowotnego oraz uzasadnia wniosek w tej sprawie.”
Art. 71f. ustawy o PSP stanowi, że strażakowi można udzielić płatnego urlopu zdrowotnego w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia w wymiarze nieprzekraczającym jednorazowo 6 miesięcy. Łączny wymiar takiego urlopu nie może przekroczyć 18 miesięcy w ciągu całej służby.
FAQ — Najczęściej zadawane pytania
Q: Czym jest urlop dla poratowania zdrowia?
Urlop dla poratowania zdrowia to płatny urlop przyznawany pracownikom, zwłaszcza nauczycielom i strażakom, którzy potrzebują czasu na rekonwalescencję z powodu problemów zdrowotnych. Celem tego urlopu jest umożliwienie pracownikowi powrotu do pełnej sprawności, co poprawi jego zdolność do wykonywania obowiązków zawodowych.
Q: Jak można złożyć wniosek o urlop zdrowotny?
Aby złożyć wniosek o urlop zdrowotny, pracownik musi wypełnić odpowiedni formularz i dołączyć do niego zaświadczenie lekarskie potwierdzające konieczność takiego urlopu. Następnie wniosek ten składa się u pracodawcy, który po jego rozpatrzeniu podejmuje decyzję o przyznaniu urlopu.
Q: Czy urlop zdrowotny można złożyć na leczenie uzdrowiskowe?
Tak, urlop zdrowotny można złożyć na leczenie uzdrowiskowe. Pracownik musi uzyskać zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że takie leczenie jest konieczne dla poprawy jego zdrowia, a następnie złożyć wniosek do pracodawcy, który podejmuje decyzję o przyznaniu urlopu.
Q: Kiedy nauczyciel zachowuje prawo do comiesięcznego wynagrodzenia podczas urlopu zdrowotnego?
Nauczyciel zachowuje prawo do comiesięcznego wynagrodzenia podczas urlopu zdrowotnego, jeśli ten urlop jest udzielony zgodnie z przepisami prawa oświatowego. Warunkiem jest spełnienie wszystkich formalności, w tym przedstawienie odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego oraz uzyskanie zgody pracodawcy na taki urlop.
Q: Jaki jest wymiar urlopu dla poratowania zdrowia dla nauczycieli?
Wymiar urlopu dla poratowania zdrowia dla nauczycieli wynosi maksymalnie jeden rok. Może być przyznawany w celu leczenia chorób zawodowych, które uniemożliwiają wykonywanie pracy, i można go otrzymać nie częściej niż raz na siedem lat pracy w zawodzie.
Jak zadbać najlepiej o swoje zdrowie w miejscu pracy?
Nasze zdrowie jest bezcenne. Nalezy o nie zadbać w odpowiedni sposób. Skorzystaj z naszych szkoleń BHP dla pracowników administracyjnych i kursów z udzielania pierwszej pomocy.
